materiały partnera
Zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym rodzice i dziecko mają prawo i obowiązek utrzymywania ze sobą kontaktów, niezależnie od władzy rodzicielskiej. Sformułowanie to zawiera dwa istotne elementy. Po pierwsze, kontakty są zarówno prawem, jak i obowiązkiem — rodzic nie może zwolnić się z nich według uznania. Po drugie, przysługują niezależnie od tego, czy rodzicowi ograniczono władzę rodzicielską, a nawet gdy został jej pozbawiony. Kontakty obejmują nie tylko przebywanie z dzieckiem, ale też porozumiewanie się na odległość, w tym korespondencję i środki komunikacji elektronicznej.
Podstawową drogą jest porozumienie rodziców. Jeżeli je osiągną, sąd co do zasady je uwzględnia, o ile jest zgodne z dobrem dziecka. W braku porozumienia sąd rozstrzyga samodzielnie, kierując się wyłącznie dobrem dziecka i uwzględniając jego rozsądne życzenia. Orzeczenie powinno być na tyle precyzyjne, by nadawało się do wykonania — ogólnikowe sformułowanie o prawie do kontaktów bez wskazania dni, godzin i sposobu odbierania dziecka jest w praktyce źródłem kolejnych sporów. Warto uregulować także kwestie świąt, wakacji, ferii i dni wolnych.
Kancelaria prowadzi sprawy rozwodowe, w ramach których sąd rozstrzyga również o kontaktach z małoletnimi dziećmi.
Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd może ograniczyć utrzymywanie kontaktów — na przykład zakazując spotkań poza miejscem zamieszkania dziecka, ustalając, że mają odbywać się w obecności drugiego rodzica lub kuratora, albo ograniczając je do porozumiewania się na odległość. Całkowity zakaz kontaktów orzekany jest wyjątkowo, gdy ich utrzymywanie poważnie zagraża dobru dziecka lub je narusza. Sąd bada przy tym rzeczywiste zagrożenie, a nie sam konflikt między rodzicami — wzajemna niechęć dorosłych nie stanowi podstawy do pozbawienia dziecka kontaktu z rodzicem.
Utrudnianie kontaktów wbrew orzeczeniu sądu nie jest sytuacją bez wyjścia. Kodeks postępowania cywilnego przewiduje dwuetapową procedurę: w pierwszym kroku sąd zagraża osobie utrudniającej kontakty nakazaniem zapłaty oznaczonej sumy pieniężnej za każde naruszenie, a w drugim — gdy naruszenia się powtarzają — nakazuje zapłatę tej sumy na rzecz uprawnionego rodzica. Postępowanie to dotyczy również sytuacji odwrotnej, gdy to rodzic uprawniony do kontaktów nie odbiera dziecka w ustalonych terminach, narażając drugą stronę na koszty i dezorganizację.
Praktyka wstrzymywania kontaktów w reakcji na zaległości alimentacyjne — albo odwrotnie, wstrzymywania alimentów wobec utrudniania kontaktów — nie znajduje żadnego oparcia w prawie. Są to instytucje całkowicie odrębne, a ich powiązanie działa wyłącznie na szkodę dziecka. Zaległości alimentacyjne dochodzi się w postępowaniu egzekucyjnym, utrudnianie kontaktów w postępowaniu opisanym powyżej. Sądy oceniają takie zachowania negatywnie przy rozstrzyganiu o pozostałych kwestiach dotyczących dziecka.
Rozstrzygnięcie o kontaktach nie jest ostateczne. Jeżeli wymaga tego dobro dziecka, sąd może zmienić orzeczenie lub zawarte przez rodziców porozumienie. Podstawą jest zmiana okoliczności — dorastanie dziecka i zmiana jego potrzeb, przeprowadzka jednego z rodziców, zmiana rozkładu zajęć szkolnych czy sytuacji zawodowej. Wniosek o zmianę składa się do sądu rejonowego, wydziału rodzinnego i nieletnich, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania dziecka.
Sprawy dotyczące kontaktów stanowią część praktyki kancelarii w zakresie prawa rodzinnego, obejmującej także alimenty, władzę rodzicielską i podział majątku wspólnego. Aby omówić swoją sytuację, skontaktuj się z kancelarią.
Niniejszy artykuł ma charakter informacyjny i edukacyjny. Nie stanowi porady prawnej. Każda sprawa wymaga indywidualnej analizy prawnej. W celu uzyskania profesjonalnej pomocy prawnej prosimy o kontakt z kancelarią.
