Materiały partnera
Oczyszczalnie ścieków stają przed coraz trudniejszymi wymaganiami środowiskowymi i normami odpływu. Dwa obszary sprawiają operatorom największe trudności: zbyt wysoki poziom azotu oraz przekroczone wskaźniki ChZT w ściekach oczyszczonych. Oba problemy można rozwiązać metodami biologicznymi, bez sięgania po cheminię, z produktami opartymi na wyselekcjonowanych szczepach bakterii i enzymach. Na polskim rynku dostępne są preparaty biologiczne zaprojektowane specjalnie pod te zastosowania, potwierdzone atestami Państwowego Zakładu Higieny. Poniżej znajdziesz szczegółowy opis procesów, produktów i warunków ich stosowania w komunalnych i przemysłowych instalacjach ściekowych.
Azot należy do najczęściej przekraczanych wskaźników w odpływie z oczyszczalni ścieków. W ściekach bytowych i komunalnych pochodzi głównie z mocznika i białek, w przemysłowych – często z procesów technologicznych w mleczarniach, zakładach mięsnych czy przetwórstwie chemicznym. Usunięcie go wymaga dwóch następujących po sobie etapów biologicznych. Pierwszy z nich to nitryfikacja – bakterie Nitrosomonas utleniają jon amonowy do azotynów, następnie Nitrobacter przekształca azotyny w azotany. Cała reakcja przebiega według schematu: NH₃ + 2 O₂ → NO₃⁻ + H⁺ + H₂O. Bakterie nitryfikacyjne są bezwzględnymi tlenowcami – potrzebują tlenu, odpowiednio wysokiego pH i temperatury powyżej 10°C. To jeden z powodów, dla których proces jest podatny na zakłócenia, szczególnie zimą lub po podtruciu oczyszczalni toksycznymi ściekami dowożonymi. Drugi etap to denitryfikacja, podczas której azotany zostają zredukowane do gazowego azotu cząsteczkowego i uwolnione do atmosfery. Przebiega w warunkach beztlenowych lub anoksycznych i wymaga obecności odpowiednich mikroorganizmów heterotroficznych. Gdy naturalna populacja bakterii denitryfikacyjnych jest zbyt mała lub osłabiona, stężenie azotanów w odpływie może przekroczyć dopuszczalne normy. Właśnie w takich sytuacjach sprawdza się preparat na denitryfikację oparty na skoncentrowanej kulturze bakterii. Microlife DCT 012 to biopreparat zawierający wyselekcjonowane mikroorganizmy odpowiedzialne za usuwanie azotu. Produkt działa w technologii osadu czynnego oraz złóż biologicznych i przeznaczony jest zarówno dla komunalnych, jak i przemysłowych oczyszczalni ścieków. Stosuje się go po wcześniejszym wymieszaniu obliczonej dawki z wodą o temperaturze 30–40°C w proporcji 1:20, po czym po około 15 minutach gotowy roztwór wlewa się bezpośrednio do instalacji.
Zastosowanie tego produktu pozwala szybciej odbudować właściwą populację bakterii nitryfikacyjnych i denitryfikacyjnych po awarii, po podtruciu ścieków czy po rozruchu oczyszczalni od zera. Przyspiesza powrót wskaźników azotu do wartości zgodnych z pozwoleniem wodnoprawnym. Jest to szczególnie istotne dla oczyszczalni komunalnych, które muszą spełniać rygorystyczne wymogi środowiskowe przez cały rok, niezależnie od sezonowych wahań temperatury czy składu dopływających ścieków. Poza samym usuwaniem azotu preparaty biologiczne wspierające nitryfikację i denitryfikację pośrednio wpływają na stabilność całego procesu oczyszczania. Aktywna i zróżnicowana flora bakteryjna lepiej znosi chwilowe przeciążenia hydrauliczne, wahania ładunku organicznego czy krótkotrwałe napływy substancji toksycznych. Regularnie stosowane biopreparaty do oczyszczalni ścieków ograniczają ryzyko spuchnięcia osadu, powstawania piany biologicznej i zakłóceń związanych z rozwojem bakterii nitkowatych. W praktyce preparaty przeznaczone do wsparcia nitryfikacji i denitryfikacji stosuje się w kilku scenariuszach. Po pierwsze, jako element reaktywacji biologicznej po awarii lub po przerwie technologicznej. Po drugie, jako uzupełnienie mikroflory w okresach zimowych, gdy temperatura w komorach spada poniżej optimum dla bakterii nitryfikacyjnych. Po trzecie, profilaktycznie przy cyklicznym wzbogacaniu osadu czynnego o dodatkowe szczepy – jest to praktyka stosowana w oczyszczalniach o zmiennym dopływie ścieków przemysłowych. W każdym z tych przypadków dawkowanie powinno być ustalane indywidualnie, po analizie aktualnych parametrów ścieków i osadu.
Chemiczne zapotrzebowanie na tlen, czyli ChZT, to wskaźnik ilości tlenu potrzebnego do utlenienia substancji organicznych zawartych w ściekach. Wysoki poziom ChZT na odpływie świadczy o tym, że proces biologicznego rozkładu nie nadąża za ładunkiem dopływającym do oczyszczalni. Przyczyny mogą być różne: gwałtowny wzrost obciążenia hydraulicznego, napływ trudno biodegradowalnych substancji, osłabienie mikroflory lub zbyt krótki czas retencji w komorach biologicznych. W takich warunkach pomocny jest preparat do redukcji ChZT zawierający wyselekcjonowane mikroorganizmy osadzone na nośnikach mineralnych. Taka forma preparatu przyspiesza rozkład długich łańcuchów molekularnych na prostsze związki, które naturalna flora bakteryjna osadu czynnego potrafi następnie całkowicie utlenić. Po obniżeniu wartości ChZT do poziomu zbliżonego do normy samoistnie aktywuje się naturalna flora i przywracana jest biologiczna równowaga w komorach. Microlife DCD 006 to produkt zaprojektowany właśnie do reaktywacji i wspomagania procesów biologicznych, stosowany w oczyszczalniach komunalnych i przemysłowych przy podwyższonych wskaźnikach ChZT oraz zaburzeniach procesu oczyszczania. Ekobak oferuje szersze spectrum biologicznych preparatów przeznaczonych dla różnych problemów oczyszczalni komunalnych. Microlife DCT 004 przeznaczony jest do biodegradacji substancji powierzchniowo czynnych, czyli detergentów – jednej z bardziej problematycznych grup związków trafiających do komunalnych sieci kanalizacyjnych. Detergenty utrudniają transfer tlenu w komorach napowietrzanych, generują trwałą pianę i hamują aktywność wielu szczepów bakteryjnych. Regularne stosowanie dedykowanego preparatu biologicznego pozwala utrzymać ich stężenie na poziomie, przy którym nie zaburzają pracy osadu czynnego.
Microlife DCD 069 to biopreparat do biodegradacji tłuszczów, stosowany w oczyszczalniach obsługujących zakłady gastronomiczne, mleczarnie czy przetwórstwo mięsne. Tłuszcze w ściekach tworzą kożuchy powierzchniowe, blokują rurociągi i tłumią aktywność biologiczną. Preparat zawiera enzymy lipolityczne i szczepy bakterii zdolne do rozkładu tłuszczów zwierzęcych i roślinnych nawet w warunkach ograniczonego natlenienia.
Dla oczyszczalni, które zmagają się z ogólnym osłabieniem biologii, spuchniętym osadem lub wahaniami wskaźników na odpływie po incydentach z toksycznymi ściekami, przeznaczony jest produkt Microlife DCB 002. Wspomaga on pracę oczyszczalni komunalnych i przemysłowych przez wzbogacenie mikroflory o dodatkowe, aktywne szczepy bakterii heterotroficznych i autotroficznych. Ważnym uzupełnieniem asortymentu biologicznego są koncentraty antyodorowe z linii Odor Control. Przeznaczone dla komunalnych oczyszczalni ścieków, zawierają syntetyczne i naturalne olejki eteryczne o formule oddziałującej na związki siarkowodoru, merkaptany i amoniak. Stosuje się je w pompowniach ścieków, na zagęszczaczach osadu i w pobliżu skratek – wszędzie tam, gdzie warunki nie pozwalają na biologiczną neutralizację odorów. Każdy z wymienionych produktów objęty jest wsparciem technicznym. Ekobak przed doborem preparatu analizuje dostępne dane procesowe oczyszczalni: przepływ dobowy, objętość komór, stężenie osadu, temperaturę i skład ścieków. Na tej podstawie przygotowywany jest indywidualny harmonogram dawkowania z konkretną ilością produktu na daną dobę lub tydzień. Podejście oparte na danych, nie na schematycznych dawkach z etykiety, przekłada się na realny efekt w postaci stabilnych wskaźników na odpływie i ograniczenia kosztów eksploatacji instalacji.
