39 zł za odpady od osoby? Urzędnicy pokazali wyliczenia, decyzja należy do radnych

Mieszkańcy gminy Jarocin od ponad 3,5 roku płacą 24,50 zł miesięcznie za odbiór odpadów komunalnych od osoby. Wiele wskazuje na to, że stawka ta może się zmienić. Podczas wspólnego posiedzenia komisji Rady Miejskiej w Jarocinie przedstawiono symulacje finansowe, z których wynika, że aby system gospodarki odpadami się bilansował, opłata powinna wynosić 37 lub 39 zł od osoby. Na tym etapie nie zapadła żadna decyzja dotycząca podwyżki. Dyskusja dopiero się rozpoczyna, a jej przyczyną jest przede wszystkim konieczność kolejnego pokrycia deficytu systemu z pieniędzy pochodzących z budżetu gminy.

Jak podkreśla jarociński magistrat, mieszkańcy produkują coraz więcej odpadów, a wraz z ich ilością rosną koszty odbioru i zagospodarowania. System gospodarowania odpadami powinien się bilansować, co oznacza, że wpływy z opłat ponoszonych przez mieszkańców powinny wystarczać na pokrycie wszystkich wydatków związanych z jego funkcjonowaniem. W Jarocinie od dłuższego czasu tak się nie dzieje.

foto.: Gmina Jarocin

Kolejny rok z dopłatą z budżetu gminy

Problem nie pojawił się dopiero teraz. Już w 2024 roku gmina musiała przeznaczyć na pokrycie kosztów gospodarki odpadami ponad 2,48 mln zł. W 2025 roku dopłata wyniosła 2,62 mln zł. Teraz radni ponownie musieli zająć się projektem uchwały umożliwiającej pokrycie części kosztów funkcjonowania systemu z dochodów własnych gminy, niepochodzących z opłat za odpady.

Przewidywane dochody systemu na koniec 2026 roku wyniosą 17,2 mln zł, natomiast wydatki przekroczą 22,09 mln zł. Oznacza to różnicę na poziomie blisko 4,89 mln zł. Jeszcze większy deficyt prognozowany jest na 2027 rok. Przy założeniu utrzymania dochodów na dotychczasowym poziomie wydatki mają wzrosnąć do ponad 25,77 mln zł, a różnica wyniesie około 8,57 mln zł. Wyliczenia urzędników uwzględniają również dalszy wzrost ilości wytwarzanych odpadów.

foto.: Gmina Jarocin

Podczas ostatniego połączonego posiedzenia komisji stałych Rady Miejskiej w Jarocinie Honorata Nawrocka, dyrektor Wydziału Ochrony Środowiska Urzędu Miejskiego w Jarocinie, przedstawiła dane dotyczące ilości odpadów trafiających do systemu.

– Produkujemy coraz więcej śmieci. W latach 2022–2026 ilość odpadów zielonych wzrosła o ponad 2.140 ton, czyli o 64%, a odpadów pobudowlanych o 46%. W tych latach ogólna ilość odpadów jest większa o 20% – poinformowała.

Jak zaznaczyła, patrząc na okres od 2022 do 2027 roku, wzrost ilości odpadów może sięgnąć nawet 40%.

foto.: Gmina Jarocin

System kaucyjny wpływa na koszty

Jednym z czynników wpływających na sytuację finansową systemu jest, wprowadzony w ubiegłym roku, system kaucyjny. W jego wyniku do Wielkopolskiego Centrum Recyklingu trafia mniej wartościowych surowców, które wcześniej stanowiły źródło dodatkowych przychodów instalacji przetwarzającej odpady.

Na ten problem zwrócił uwagę mecenas Maciej Kiełbus, ekspert w dziedzinie gospodarki odpadami, uczestniczący w spotkaniu w jarocińskim ratuszu.

– Rok 2026 jest rokiem szczególnie dotkliwym dla samorządów. Jest to pierwszy pełen rok funkcjonowania systemu kaucyjnego, który został wprowadzony pomimo protestów i sprzeciwu strony samorządowej. Organizacje samorządowe mówiły: „Nie wprowadzajcie kaucji bez systemu Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta”. System, który działa we wszystkich krajach UE, z wyjątkiem Polski, zapewnia dopływ środków finansowych do gminnych systemów gospodarowania odpadami ze środków pochodzących od producenta. U nas tego dopływu praktycznie nie ma, a całość finansowania gminnych systemów gospodarowania odpadami spoczywa na barkach samorządów – mówił ekspert.

Jak wyjaśniał, system kaucyjny bez jednoczesnego wprowadzenia Rozszerzonej Odpowiedzialności Producenta powoduje, że z gminnych systemów odpadowych znikają najbardziej wartościowe frakcje. Tymczasem mechanizm ROP zakłada, że przedsiębiorcy wprowadzający produkty na rynek ponoszą również odpowiedzialność finansową i organizacyjną za gospodarowanie odpadami, które powstają po ich wykorzystaniu.

Maciej Kiełbus zwrócił również uwagę, że Jarocin oferuje mieszkańcom stosunkowo szeroki zakres usług.

– Państwo macie względnie bogaty system gospodarowania odpadami. Pod wieloma względami można powiedzieć, że jest to swoisty Mercedes, jeśli chodzi o to, co ustawa wymusza jako standard minimum, a to, co mieszkańcy Jarocina otrzymują w ramach systemu odpadowego. W wielu gminach tego standardu usług jest znacznie mniej niż u państwa – mówił.

foto.: Gmina Jarocin

37 czy 39 zł od osoby? Takie stawki przedstawiono radnym

Podczas wspólnego posiedzenia komisji przedstawiono również konkretne symulacje dotyczące wysokości przyszłej opłaty. Urzędnicy zaproponowali dwa warianty, które – według wyliczeń magistratu – pozwoliłyby na zbilansowanie systemu.

– Aby system się bilansował, stawka powinna wynieść 37 zł od osoby ze zniżką w wysokości 1 zł za kompostownik i 1 zł za Kartę Dużej Rodziny albo 39 zł od osoby ze zniżką w wysokości 4 zł za kompostownik i 4 zł za Kartę Dużej Rodziny – poinformowała Honorata Nawrocka.

Dla porównania obecnie mieszkańcy płacą 24,50 zł miesięcznie od osoby. W przypadku czteroosobowej rodziny oznacza to rachunek w wysokości 98 zł miesięcznie. Przy pierwszym wariancie byłoby to 148 zł, a przy drugim – 156 zł miesięcznie. Dyrektor wydziału ochrony środowiska zwróciła również uwagę, że obniżenie proponowanej stawki o każdy złoty oznaczałoby konieczność znalezienia dodatkowych około 700 tys. zł w budżecie gminy.

Warto podkreślić, że przedstawione kwoty to na razie symulacje i propozycje, a nie przyjęta decyzja o podwyżce. Ostateczna wysokość opłaty będzie zależała od decyzji radnych Rady Miejskiej w Jarocinie. Sama dyskusja jest dopiero na początkowym etapie i została wywołana przede wszystkim koniecznością zabezpieczenia pieniędzy na pokrycie deficytu systemu już kolejny rok z rzędu.

foto.: Gmina Jarocin

Koniec jednej umowy, a za rok kolejna

Na wysokość kosztów wpływa nie tylko rosnąca ilość odpadów, ale również warunki współpracy z podmiotami odpowiedzialnymi za funkcjonowanie systemu. Z końcem 2026 roku wygasa umowa z Wielkopolskim Centrum Recyklingu dotycząca zagospodarowania odpadów. Magistrat zakłada, że nowa umowa będzie wiązała się z wyższymi kosztami. Za odbiór i transport odpadów do WCR odpowiada natomiast jarocińska spółka ZGO Nova. Umowa z tym podmiotem kończy się za rok, dlatego pojawia się pytanie o przyszłe koszty również w tym zakresie.

Podczas posiedzenia członek zarządu ZGO Nova Dawid Zimowski przekonywał, że proponowana obecnie stawka powinna zabezpieczyć system również w kolejnych latach.

– Te kalkulacje są raczej bezpieczne w kontekście stawki. Jeżeli miałbym dzisiaj powiedzieć, czy w 2028–2029 będzie 37 zł, to na dzień dzisiejszy powiedziałbym, że tak – stwierdził Dawid Zimowski.

Radni zgodzili się na pokrycie części kosztów z budżetu

Podczas obrad radni głosowali również nad projektem uchwały w sprawie pokrycia części kosztów gospodarowania odpadami komunalnymi z dochodów własnych gminy, niepochodzących z opłat za gospodarowanie odpadami. Za przyjęciem uchwały zagłosowało 18 radnych, przeciw był jeden – Michał Żabiński.

To nie oznacza, że przesądzona została wysokość przyszłych opłat za śmieci. Przedstawione podczas wspólnego posiedzenia komisji wyliczenia mają pokazać skalę problemu i możliwe sposoby jego rozwiązania. Ewentualna zmiana stawek będzie wymagała odrębnej decyzji radnych. Na razie wiadomo przede wszystkim jedno: obecny system nie pokrywa się z wpływów od mieszkańców, a gmina kolejny raz musi sięgać po środki z własnego budżetu. Czy rozwiązaniem będzie podwyżka do 37 lub 39 zł od osoby, czy radni będą szukać innego wariantu – to kwestia, która dopiero będzie przedmiotem dalszej dyskusji.

::addons{"type":"facebook-encouragement"}